21 maja 2026 r.

OPINIA

Struktur młodzieżowych OZZ Inicjatywa Pracownicza

na temat projektu z dnia 20 kwietnia 2026 r.

Ustawy o stażach

Podtrzymujemy stanowisko wyrażone w opinii na temat projektu z dnia 18 listopada 2025 r. Nadanie umowie o staż charakteru pracowniczego oceniamy jako zmianę pozytywną względem poprzedniego projektu, jednak wprowadzane zmiany nie zmieniają fundamentalnie kierunku legislacji obranego przez resort. Autorzy projektu dążą do poprawy warunków odbywania rynkowych staży, które uznajemy za zjawisko przyczyniające się do dewaluacji kwalifikacji pracowniczych. Kluczowa pozostaje dla nas jednak kwestia braku pełnej odpłatności za staż, która cementuje jego substandardowy charakter.

Wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę jest ustalana w oparciu o wskaźniki ekonomiczne dotyczące kosztów życia w roku poprzednim i prognozy na rok następny, nie w odniesieniu do ekonomicznej wartości wytworzonej przez pracownika. Ta instytucja pełni przede wszystkim funkcję socjalną i ma na celu zagwarantowanie każdemu pracownikowi minimum środków niezbędnych do przeżycia. Zarówno doświadczenie jakie uzyskuje stażysta, jak i jego rzekomo mniejsza produktywność nie powinny mieć wpływu na wysokość minimalnego wynagrodzenia, ponieważ pozostają bez wpływu na jego ściśle socjalną funkcję. Samodzielne utrzymanie się za kwotę w wysokości 65% wynagrodzenia minimalnego nie jest możliwe. Oznacza to, że możliwość wykonywania pracy na stażu na zasadach proponowanych w projekcie nadal będzie uzależniona od posiadania innego źródła dochodu poza stażem. Taki kształt regulacji nie rozwiązuje problemu zawyżonych wymagań na rynku pracy i wciąż przyznaje przewagę na rynku pracy dysponującym większym kapitałem. Dopuszczenie jakiejkolwiek formy zatrudnienia w zamian za wynagrodzenie poniżej minimalnego wynagrodzenia za pracę przyczynia się do destandaryzacji stosunków zatrudnienia dla wszystkich. Stażyści nie zastąpią wszystkich pracowników i pracownic –  zatrudnianie ich na staż będzie jednak stanowić konkurencyjną alternatywę dla dużej części stanowisk pracowniczych. 

Umowa o staż z młodocianym została w nowym projekcie uregulowana odrębnie. Proponowane brzmienie art. 13 i 14 budzi nasz głęboki sprzeciw i apelujemy o ich wykreślenie. Stosowanie przepisów kodeksu pracy do umowy o staż z małoletnim zostało bezpośrednio wyłączone za wyjątkiem wybranych przepisów ochronnych. Jednocześnie nie wprowadzono wprost przepisu o odpowiednim stosowaniu przepisów kodeksu cywilnego. Minimalna wysokość świadczenia pieniężnego jest ustalona w rażąco niskiej kwocie 250 złotych miesięcznie niepowiązanej z wymiarem czasu pracy. Warto również zauważyć, że okres wykonywania pracy, za jaki przysługuje świadczenie, nie jest wskazany wprost w treści art. 18. projektu ustawy, a jedynie w jego uzasadnieniu, które nie jest częścią aktu normatywnego. Efektem jest stworzenie szkieletowej regulacji nowego podtypu umowy o niejasnym charakterze prawnym, który niewiele różni się od umowy o praktykę absolwencką. Promocja zatrudnienia dzieci i młodzieży szkolnej w takich warunkach poprzez oferowanie dopłat z publicznych środków jest dla nas nie do zaakceptowania. Uważamy, że praca uczniów poniżej 18 roku życia powinna być ograniczona do przypadków, w których stanowi nieodłączną część realizowanego przez nich kształcenia i zasługuje ona na pełne wynagrodzenie.

Niezmiennie uważamy, że pełne rozwiązanie problemu bezpłatnych praktyk i staży jest możliwe wyłącznie poprzez uchylenie ustawy o praktykach absolwenckich, wzmocnienie egzekwowania obowiązujących przepisów prawa pracy oraz wprowadzenie pełnej odpłatności za odbywanie praktyk i staży stanowiących element kształcenia.